شاید این سوال برایتان پیش بیاید که زغال فعال خوراکی چیست؟ چه کاربردهایی دارد؟ زغال فعال یا همان کربن اکتیو نامیست آشنا که حتما تاکنون زیاد به گوشتان خورده است. کربن اکتیو، یک ماده طبیعی به شمار میآید. امروزه این ماده با خواص و کاربردهای شگفت انگیزش در صنایع بسیاری مورد استفاده قرار میگیرد و بسیار محبوب است. احتمالا شما هم با دیدن بستنیهای زغال فعال و یا خوراکیهایی از این قبیل که اخیرا در فضای مجازی ترند شدهاند؛ از خودتان بپرسید، این ماده چیست؟ و آیا به سلامت بدن ما آسیب میرساند و فقط جنبه ظاهری برای جذب مخاطب دارد یا نه؟ اصلا کربن اکتیو چگونه تولید میشود؟ و سوالاتی از این قبیل. در ادامه این مقاله، باما همراه باشید که این مادهی شگفت انگیز را مورد بررسی قرار دهیم.
کربن اکتیو خوراکی در اصل به عنوان یک سم زدا شناخته شده است. از این ماده طبیعی خوراکی به طور گستردهای در صنایع غذایی و دارویی استفاده میشود.
کاربردهای زغال فعال خوراکی
از زغال فعال خوراکی به دلیل خواص شگفت انگیزی که دارد در روند تولید بسیاری از مواد خوراکی استفاده میشود که برخی از آنها عبارتاند از:
• کاربردی به عنوان یک رنگ زدا در تولید انواع آب میوه
• تصفیه کردن آب در بالاترین سطح کیفی ممکن برای تولید نوشیدنی
• رفع رنگ، بو و مزه نامناسب نوشیدنیها و مواد خوراکی
• جهت افزایش خلوص آب محلی
• حذف ناخالصیهای گلاب تولید شده در دستگاههای گلاب گیری و عرق گیری
• برای کافئین زادیی از چای و قهوه
• مورد استفاده در پروسهی تولید ماءالشعیرها برای حذف کلرامین، تصفیه کربن دی اکسید و از بین برندهی رنگ و بو
• کاربردی در تصفیه گلیسیرین طبیعی
• جهت پاکسازی قارچها و کپکها و جذب آن در محیط
• استفاده در پروسه تولید شیرین بیانها به عنوان افزودنی جهت رنگدانه سازی
• از بین برنده ترکیباتی مانند ملانوئیدین و پلی فنول در ساختار آبمیوهها که رنگ و طعم نامطلوبی به آنها میدهند.
• کاربردی در تصفیه روغنهای خوراکی PAH به عنوان از بین برنده سم و اصلاح کننده رنگ
• جهت خالص سازی و رنگ زدایی شربت نیشکر قبل از کریستالیزه شدن در پروسهی شکرهای گرانول شده و سفید رنگ
• مورد استفاده در رنگ زدایی ژلاتین و تصفیه آن
• رنگ زدایی اسید لاکتیک تصفیه و خالص سازی اسید سیتریک
• استفاده به عنوان یک تصفیه کننده در شربت ساکارز، فروکتوز و گلوکوز
• در صنعت کشاورزی و دامپروری، مورد استفاده به عنوان جاذب رطوبت و بوی نامطلوب، جاذب سموم و مواد آلی مضر و تجزیه مواد شیمیایی
• در صنعت تصفیه آب به عنوان از بین برنده آلودگیهایی همچون: کلر، آلایندههای آلی، سموم و…
• کاربردی برای جذب سموم بدن و کاهش میزان الکل خون
کاربرد زغال فعال خوراکی در تصفیه روغن خوراکی
یکی از کاربردهای مهم کربن فعال در صنایع غذایی، استفاده از آن در تصفیه و پالایش روغنهای خوراکی است. در فرآیند تولید و تصفیه روغنهایی مانند روغن نخل، زیتون، نارگیل، کلزا و سایر روغنهای گیاهی، ممکن است ترکیبات رنگی، بوهای نامطلوب، بقایای مواد آلی و برخی آلایندهها وارد روغن شوند. کربن فعال به دلیل ساختار متخلخل و سطح جذب بالا میتواند بخشی از این ناخالصیها را جذب کند و به بهبود رنگ، بو و کیفیت نهایی روغن کمک کند.
در بعضی از روغنهای خام، ترکیباتی مانند هیدروکربنهای آروماتیک چندحلقهای یا PAH وجود دارند. یکی از شناختهشدهترین ترکیبات این گروه، بنزوپیرن است که باید در فرآیند تصفیه روغن کنترل و کاهش داده شود. کربن فعال، مخصوصاً در گریدهای مناسب صنایع غذایی، میتواند برای کاهش این نوع آلایندهها و همچنین کمک به رنگزدایی و بوگیری روغن استفاده شود.
در پالایش روغن کربن فعال پودری بهتر است یا گرانولی؟
در بسیاری از فرآیندهای پالایش روغن، از کربن فعال پودری یا PAC استفاده میشود؛ چون سطح تماس بالایی با روغن ایجاد میکند و برای حذف رنگ، بو و برخی آلایندهها عملکرد خوبی دارد. در بعضی سیستمها نیز از کربن فعال گرانولی یا GAC استفاده میشود، مخصوصاً زمانی که فرآیند جذب بهصورت مرحلهای یا در بسترهای فیلتراسیون انجام شود.
انتخاب بین کربن فعال پودری و گرانولی به نوع روغن، میزان آلودگی، هدف فرآیند، زمان تماس، دما، ویسکوزیته روغن و طراحی سیستم تصفیه بستگی دارد.
نکات انتخاب کربن فعال برای روغن خوراکی
برای استفاده در صنایع غذایی، هر نوع کربن فعالی مناسب نیست. کربن فعال مورد استفاده در تصفیه روغن باید از نظر کیفیت، خلوص، pH، نوع ماده اولیه، روش فعالسازی، میزان خاکستر و سازگاری با کاربرد غذایی بررسی شود. همچنین بهتر است قبل از مصرف صنعتی، نمونه کربن در شرایط واقعی فرآیند تست شود تا میزان جذب، اثر روی رنگ و بو، افت محصول و سهولت فیلتراسیون مشخص شود.
نکته مهم این است که کربن فعال صنعتی، تصفیه آب یا کاربردهای عمومی الزاماً برای تماس با مواد غذایی مناسب نیست. برای تصفیه روغن خوراکی باید از گرید مناسب صنایع غذایی و محصول دارای مشخصات فنی معتبر استفاده شود.
خواص زغال فعال خوراکی
کربن اکتیو خوراکی، خواص زیادی برای سلامت بدن و همچنین تولید و بهبود سطح کیفی مواد خوراکی دارد. برخی از این خواص عبارتاند از:
1. پاکسازی مواد حساسیتزا گوارش و کمک به بهبود عملکرد سیستم گوارش و دفع
2. جذب باکتریهای روده و جلوگیری و مبارزه با نفخ شکم و گاز رودهها
3. کاهش سطح کلسترول و بهبود عملکرد کلیهها
4. مورد استفاده به عنوان یک رنگ دهنده طبیعی
5. کمک به بهبود عملکرد کبد و سیستم ایمنی بدن
6. از بین برنده بوی بد دهان و کمک به سلامت دهان و دندان
7. کاهش درد مفاصل از طریق سمزدایی از بدن
8. کاربردی برای از بین بردن بوی بد بدن و رفع جوش و آکنه
9. کمک به تسکین درد و ناراحتیهای ناشی گزش حشرات
10. افزایش انرژی و کمک به سلامت روان
هشدار: اگر میخواهید از خواص زغال فعال خوراکی برای سیستم گوارش خود و مواردی از این قبیل بهرهمند شوید، به هیچ عنوان آن را به صورت خالص مصرف نکنید. زیر نظر پزشک متخصص از داروهایی که در آنها از کربن فعال خوراکی استفاده شده و توسط شرکتهای دارویی مطمئن ساخته شدهاند، استفاده کنید.
فرآیند تولید کربن فعال خوراکی
کربن اکتیو خوراکی به طور کلی طی فرآیندی چند مرحلهای تولید میشود. ابتدا بسته به کاربردی که دارد، مواد خام سلولوزی مناسب به آن انتخاب میشود. این مواد عبارتاند از: چوب، پوست میوه (مانند نارگیل، پسته و گردو و…)، پوست دانههای روغنی، هسته میوهها (مانند هسته خرما و زردآلو و…) و دیگر مواد آلی. سپس لازم است که این مواد شسته و خشک شوند. در ادامه، این خوراکیها در دمایی بین 800-1200 درجه سانتیگراد و در محیطی بدون اکسیژن میسوزند و به کربن تبدیل میشوند. در مرحلهی بعد، برای فعال سازی و افزایش واکنش کربن، تعدادی عامل فعال سازی را همچون: آمونیک، کربن دی اکسید، پتاسیم هیدروکسید و… با آن ترکیب میکنند. اکنون، زمان آن است که با استفاده از آب یا حلال مناسب شسته شود تا نوسانات بقایای کربنی و عوامل فعال سازی از آن جدا شود. در آخر، برای حفظ خصوصیات فیزیکی و شیمیایی باید خشک شوند.
نتیجه گیری:
به طور کلی میتوان گفت امروزه، زغال فعال خوراکی در فرآیند تولید مواد و بهبود صنایع متعددی، به عنوان عنصری نجات دهنده و جادویی عمل میکند و هیچ جایگزینی برای آن وجود ندارد. کربن اکتیو به دلیل خواص چشمگیری که دارد سالانه به مقادیر بسیار زیادی در سراسر دنیا مورد استفاده قرار میگیرد.
جهت اطلاع از قیمت و مشاوره رایگان با کارشناسان فروشگاه جهان آب تماس حاصل فرمایید.